ΕΣΕΛΟΝ: Μας προστατεύει ή μας κατασκοπεύει;

Το μυστικό κυβερνητικό πρόγραμμά παρακολούθησης - γνωστό και ως τα Πέντε Μάτια - που συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας

0
ΕΣΕΛΟΝ

Όταν μιλάμε για μυστικές υπηρεσίες, μας έρχονται στο μυαλό η C.I.A. ή  η K.G.B., οι μυστικές υπηρεσίες των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας αντίστοιχα. Στο αποκορύφωμα του ψυχρού πολέμου ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες υπερδυνάμεις του πλανήτη, στα τέλη του 1960, γεννήθηκε το «ΕΣΕΛΟΝ» (Echelon), ένα δορυφορικό σύστημα παρακολούθησης που σχεδιάστηκε υπό τη στενή συνεργασία μεταξύ της αμερικανικής και της βρετανικής υπηρεσίας πληροφοριών, με στόχο να παρακολουθεί τις κινήσεις και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Στην αρχή το ΕΣΕΛΟΝ (το έχουν πει και P415), χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά για αντι-σοβιετικούς σκοπούς, αλλά δυστυχώς με το πέρασμα των χρόνων η λειτουργία αυτής της συσκευής επεκτάθηκε της σε πολλούς άλλους τομείς. Στην πραγματικότητα έγινε ένα πολύ ισχυρό σύστημα παρακολούθησης ικανό να ελέγχει, να επιλέγει και να καταγράφει κάθε μορφή επίγειας επικοινωνίας, ένα είδος ηλεκτρονικού «Big Brother» σε πλανητική κλίμακα.

Η Αγγλική εφημερίδα The Guardian συνόψισε τις δυνατότητες του συστήματος ΕΣΕΛΟΝ ως εξής:

Ένα παγκόσμιο δίκτυο ηλεκτρονικών κατασκοπευτικών σταθμών που μπορούν να κρυφακούν τηλέφωνα, φαξ, και υπολογιστές. Μπορεί να παρακολουθεί τραπεζικούς λογαριασμούς. Οι πληροφορίες αυτές αποθηκεύονται στους υπολογιστές του ΕΣΕΛΟΝ, που μπορούν να τηρούν εκατομμύρια καταγραφές για άτομα. Επίσημα όμως, το ΕΣΕΛΟΝ δεν υπάρχει.

Το ΕΣΕΛΟΝ διαχειρίζεται επί του παρόντος από τα πέντε κράτη που έχουν υπογράψει τη συμφωνία UKUSA (Αυστραλία, Καναδά, Νέα Ζηλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο και Ηνωμένες Πολιτείες, γι’ αυτό είναι γνωστό επίσης ως τα Πέντε Μάτια) και διαθέτει διάφορα κέντρα ελέγχου σε διάφορα μέρη του κόσμου, από όπου ελέγχονται τα δεδομένα που μεταδίδονται μέσω του Διαδικτύου, με ιδιαίτερη προσοχή στα e-mail.

Κέντρο Ελέγχου Echelon στο Μένγουιθ Χιλ (Μεγάλη Βρετανία)
Κέντρο Ελέγχου του ΕΣΕΛΟΝ στο Menwith Hill (Μεγάλη Βρετανία)

Άρα, το ΕΣΕΛΟΝ μας κρατά όλους υπό έλεγχο; Είναι δύσκολο να το πούμε κάτι τέτοιο, αλλά μπορούμε να πιστέψουμε ότι με το ΕΣΕΛΟΝ είμαστε όλοι υπό έλεγχο. Φυσικά, λόγω του τεράστιου όγκου των δεδομένων που συλλέγονται, είναι αδύνατο να ελεγχθούν τα πάντα και για όλους. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το σύστημα σχεδιάστηκε για την επιλογή «ενδιαφερόντων» μηνυμάτων, προκειμένου να αποφευχθούν τρομοκρατικές επιθέσεις, παράνομη διακίνηση ή σοβαρά εγκλήματα.

Αυτή η λειτουργία, της επιλογής περιεχομένου, γίνεται με βάση λέξεις-κλειδιά. Οι λέξεις-κλειδιά επιλέγονται με βάση εκφράσεις που περιέχουν οι συμβατικές γλώσσες, συγκεκριμένες σε σχέση με ορισμένες καταστάσεις ή με ονόματα χαρακτήρων που θεωρούνται ύποπτοι.

Αλλά τι είναι τελικά το ΕΣΕΛΟΝ; Είναι φύλακας ή κατάσκοπος; Είναι πιθανών και τα δύο. Στην εποχή των Κοινωνικών Δικτύων όμως, είμαστε συνηθισμένοι να παραιτούμαστε από το απόρρητό μας, για αντάλλαγμα μερικών «like». Προφανώς, το ΕΣΕΛΟΝ αν χρησιμοποιείται όπως πρέπει (ας υποθέσουμε πως έτσι γίνεται), είναι ένα ισχυρό εργαλείο που εγγυάται την ασφάλεια, σε αντάλλαγμα την πιθανότητα τα προσωπικά δεδομένα μας να μπορούν να εξεταστούν από τις αρχές.

Αμερικανική Αεροπορική Βάση Μισάουα στην Ιαπωνία, Επιχειρησιακό Κέντρο Ασφάλειας της Μισάουα

Προφανώς, όπως συμβαίνει με όλα αυτά τα πράγματα, υπάρχουν και εκείνοι που φωνάζουν για συνωμοσίες, πιστεύοντας ότι τα ευαίσθητα δεδομένα μας βρίσκονται στο έλεος των κρατών, των πολυεθνικών ή όσων κατέχουν πολιτική και οικονομική δύναμη, με σκοπό να τα χρησιμοποιήσουν για παράνομους σκοπούς όπως τη  βιομηχανική κατασκοπεία.

Κατά τη διάρκεια δίκης δύο ειρηνιστών κοριτσιών το 1997, ανακαλύφθηκε ότι οι κύριες γραμμές οπτικών ινών στον κόσμο, όλες περνούν από τους κόμβους του ΕΣΕΛΟΝ. Έτσι, όλες οι εταιρίες τηλεφωνίας στον κόσμο που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν αυτή την τεχνολογία πρέπει να περάσουν από το ΕΣΕΛΟΝ, πρέπει να υπογράψουν συμφωνίες εμπιστευτικότητας και να εμπιστευτούν ένα μέρος του δικτύου ασφαλείας τους σε άτομα της αντικατασκοπείας.

Δεν είναι σπάνιες περιπτώσεις στις οποίες τα κράτη που δεν έχουν πρόσβαση στο σύστημα, έχουν ζητήσει διευκρινίσεις προκειμένου να αποφευχθεί κάθε μορφή κατασκοπείας προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, αλλά όλα έχουν παραμείνει αμετάβλητα. Το σύστημα ΕΣΕΛΟΝ φαίνεται να προστατεύεται σε τέτοιο βαθμό ώστε ούτε καν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μετά από πολυάριθμες κοινοβουλευτικές ερωτήσεις και υπομνήματα, δεν κατάφερε ποτέ να λάβει σαφείς απαντήσεις. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, αποφάσισε μια σειρά αντιμέτρων για να αντιμετωπίσει το ΕΣΕΛΟΝ.

Δεν γνωρίζουμε πολλά για τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο μηχανισμός σε τεχνικό επίπεδο, αλλά ούτε ποιος ή τι  είναι επί του παρόντος υπό έλεγχο. Αυτό που ξέρουμε είναι πως τα προγράμματα του λογισμικού ονομαζόταν SILKWORTH και SIRE. Ένας δορυφόρος που ονομαζόταν VORTEX υπέκλεπτε επικοινωνίες.

Δύο εσωτερικά δελτία της NSA από τον Ιανουάριο του 2011 και τον Ιούλιο του 2012, που δημοσιεύτηκαν ως μέρος των αποκαλύψεων Σνόουντεν από τον ιστότοπο The Intercept στις 3 Αυγούστου 2015, για πρώτη φορά επιβεβαίωσαν ότι η NSA χρησιμοποιούσε το κωδικό όνομα ΕΣΕΛΟΝ και παρείχε κάποιες λεπτομέρειες για το σκοπό του προγράμματος. Το ΕΣΕΛΟΝ ήταν μέρος ενός ευρύτερου προγράμματος με το κωδικό όνομα FROSTING, το οποίο δημιουργήθηκε από την NSA το 1966 για να συλλέγει να επεξεργάζεται δεδομένα από τηλεπικοινωνιακούς δορυφόρους. Το FROSTING είχε δύο υπό-προγράμματα:

  • TRANSIENT: για την υποκλοπή των μεταδόσεων από δορυφόρους της Σοβιετικής Ένωσης
  • ECHELON: για την υποκλοπή των μεταδόσεων από δορυφόρους της Intelsat

Έτσι, είναι σαφές πως το πρόγαμα έχει εξελιχθεί πέρα από τη στρατιωτική και διπλωματική του σκοπιμότητα και έχει γίνει «ένα παγκόσμιο σύστημα κατασκοπίας ιδιωτικών και εμπορικών επικοινωνιών», αφού ουσιαστικά μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου δεν είχε λόγο ύπαρξης.

Εσείς θα σταθείτε στο πλευρό εκείνων που ισχυρίζονται ότι το Echelon είναι ο κατάσκοπος μας, ή εκείνων που ισχυρίζονται ότι το Echelon είναι ο προστάτης μας;

Απάντηση